O Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy, jej g\u0142\u00f3wnych obowi\u0105zkach i jak ona mo\u017ce wesprze\u0107 pracownik\u00f3w cudzoziemskich, opowie nam przedstawiciel PIPu Agata Kostyk-Lewandowska. W poni\u017cszym wywiadzie dowiecie si\u0119 tak\u017ce o sytuacjach mobbingu i dyskryminacji w pracy, ofiarach wypadk\u00f3w w miejscu pracy oraz czy mo\u017cna jako\u015b wp\u0142yn\u0105\u0107 na prawodawca, kt\u00f3ry wypowiada umow\u0119 cywilnoprawn\u0105 kobiety w ci\u0105\u017cy.<\/p>\n\n\n\n
IPM:<\/strong><\/em> Na samym pocz\u0105tku chcemy prosi\u0107 o najprostsze wyt\u0142umaczenie czym jest <\/strong>Pa\u0144stwowa Inspekcja Pracy<\/strong> i z czym cudzoziemcy og\u00f3lnie powinni kojarzy\u0107 t\u0119 instytucj\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Agata Kostyk-Lewandowska:<\/em> Pa\u0144stwowa Inspekcja Pracy jest instytucj\u0105, do zada\u0144 kt\u00f3rych nale\u017cy nadz\u00f3r nad przestrzeganiem prawa pracy, w tym tak\u017ce w zakresie bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy oraz legalno\u015bci zatrudnienia, tak\u017ce cudzoziemc\u00f3w. Inspekcja prowadzi r\u00f3wnie\u017c kontrole podmiot\u00f3w, kt\u00f3re powierzaj\u0105 prac\u0119. W obszarze kontroli legalno\u015bci zatrudnienia zajmujemy si\u0119 te\u017c badaniem, czy agencje zatrudnienia \u015bwiadcz\u0105 swoje us\u0142ug w spos\u00f3b zgody z prawem. To najwa\u017cniejsze z zada\u0144, cho\u0107 tak naprawd\u0119 mamy ich jeszcze znacznie wi\u0119cej, jak na przyk\u0142ad kontrola w zakresie spe\u0142niania przez wyroby wymaga\u0144 na\u0142o\u017conych systemami oceny zgodno\u015bci, nadz\u00f3r nad przestrzeganiem przepis\u00f3w REACH, ADR i CLP, wydawanie zezwole\u0144 na prac\u0119 dzieci, kontrol\u0119 w zakresie przestrzegania prawa wobec pracownik\u00f3w delegowanych na terytorium RP i wiele innych.<\/p>\n\n\n\n Powy\u017csze zadania to zadania kontrolne, ale do naszych obowi\u0105zk\u00f3w nale\u017c\u0105 te\u017c zadania o charakterze prewencyjnym. Do zada\u0144 tych nale\u017c\u0105 g\u0142\u00f3wnie programy prewencyjne skierowane do przedsi\u0119biorc\u00f3w prowadz\u0105cych okre\u015blonego rodzaju dzia\u0142alno\u015b\u0107, np. do le\u015bnik\u00f3w, zak\u0142ad\u00f3w mi\u0119snych, sektora bankowego. Prewencja to tak\u017ce poradnictwo w zakresie prawa pracy. Ale s\u0105 te\u017c dzia\u0142ania o charakterze promocyjnym \u2013 to r\u00f3\u017cnego rodzaju konkursy, akcje skierowane do m\u0142odzie\u017cy ponadgimnazjalnej czy student\u00f3w (cho\u0107 w latach ubieg\u0142ych mieli\u015bmy nawet program skierowany do przedszkolak\u00f3w). Do zada\u0144 Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy nale\u017cy tak\u017ce udzielanie porad w celu wspierania r\u00f3wnego traktowania obywateli pa\u0144stw cz\u0142onkowskich UE i EFTA, kt\u00f3rzy korzystaj\u0105 ze swobodnego przep\u0142ywu pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n IPM:<\/strong><\/em> Uog\u00f3lniaj\u0105c, mogliby\u015bmy chyba powiedzie\u0107 \u017ce PIP zajmuje si\u0119 prewencj\u0105 i kontrol\u0105 w zakresie prawa pracy. Chcieliby\u015bmy najpierw zapyta\u0107 <\/strong>o prewencj\u0119 czyli o porady prawne udzielane przez PIP.<\/strong> Ze strony internetowej wynika, \u017ce s\u0105 prowadzone po polsku ale nie tylko. W jakich j\u0119zykach i w jaki spos\u00f3b mo\u017cemy uzyska\u0107 porad\u0119 prawn\u0105 dotycz\u0105c\u0105 prawa pracy? Prosimy te\u017c powiedzie\u0107 czy pytania dotycz\u0105ce um\u00f3w cywilnoprawnych te\u017c mieszcz\u0105 si\u0119 w zakresie konsultacji? Na pewno naszych odbiorc\u00f3w interesowa\u0142oby to w jakiej formie te konsultacje si\u0119 odbywaj\u0105, osobi\u015bcie, mailowo czy telefonicznie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Agata Kostyk-Lewandowska: <\/em>Tak, jak wspomina\u0142am, poradnictwo jest rzeczywi\u015bcie spor\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 naszych dzia\u0142a\u0144 o charakterze prewencyjnym. Dlatego ka\u017cdy pracownik, pracodawca, a w pewnym zakresie tak\u017ce i zleceniobiorca mo\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do inspekcji z pro\u015bb\u0105 o porad\u0119. Teraz, w okresie pandemii nie udzielamy co prawda porad osobi\u015bcie, w siedzibach naszego urz\u0119du, ale ka\u017cdy z okr\u0119g\u00f3w, a tak\u017ce oddzia\u0142\u00f3w uruchomi\u0142 specjalne numery telefon\u00f3w, pod kt\u00f3rymi mo\u017cna takiej porady zasi\u0119gn\u0105\u0107. Przed pandemi\u0105 porad telefonicznych udzielali wy\u0142\u0105cznie specjali\u015bci obs\u0142uguj\u0105cy nasz\u0105 og\u00f3lnopolsk\u0105 infolini\u0119. Centralna infolinia pozosta\u0142a jednak\u017ce jedyn\u0105 drog\u0105 dla uzyskania porady w j\u0119zyku ukrai\u0144skim. I j\u0119zyk ukrai\u0144ski jest jedynym j\u0119zykiem, w kt\u00f3rym \u2013 poza oczywi\u015bcie j\u0119zykiem polskim \u2013 udzielane s\u0105 porady prawne. O udzielenie porady mo\u017cna wnioskowa\u0107 tak\u017ce pisemnie b\u0105d\u017a za po\u015brednictwem formularza e-porady. Oczywi\u015bcie je\u017celi wniosek przes\u0142any za po\u015brednictwem poczty elektronicznej spe\u0142nia wymogi, tzn. jest opatrzony danymi wnosz\u0105cego i adresem do korespondencji, tak\u017ce i on zostanie rozpatrzony. W wiadomo\u015bci mo\u017cna zastrzec, by korespondencja z wnosz\u0105cym prowadzona by\u0142a wy\u0142\u0105cznie z wykorzystaniem komunikacji elektronicznej. Jest to forma szczeg\u00f3lnie korzystna dla tych os\u00f3b, kt\u00f3re nie posiadaj\u0105 adresu do odbioru korespondencji na terenie Polski, ale tak\u017ce najszybsza i najta\u0144sza.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi chodzi o kwestie dotycz\u0105ce um\u00f3w zlecenia, to inspekcja pracy zajmuje si\u0119 nimi w bardzo ograniczonym zakresie. Tak\u017ce i tylko w wycinku mo\u017cemy udziela\u0107 porad prawnych. W przypadku um\u00f3w o charakterze cywilnoprawnym poradnictwo nasze ogranicza si\u0119 do wyja\u015bnienia r\u00f3\u017cnic pomi\u0119dzy stosunkiem pracy a w\u0142a\u015bnie umowami cywilnymi, podpowiadamy, czy w konkretnym przypadku mo\u017ce zachodzi\u0107 prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce umowa zlecenia powinna jednak by\u0107 umow\u0105 o prac\u0119, a tak\u017ce informujemy o obowi\u0105zkach zwi\u0105zanych z wyp\u0142at\u0105 minimalnego wynagrodzenia za prac\u0119 w przypadku zawarcia umowy zlecenia.<\/p>\n\n\n\n IPM:<\/strong><\/em> Mo\u017ce teraz przejd\u017amy do <\/strong>zada\u0144 kontrolnych PIP.<\/strong> Co si\u0119 dzieje kiedy mamy cudzoziemca pracuj\u0105cego wbrew przepisom? Na przyk\u0142ad osoba nie posiada o\u015bwiadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi lub zezwolenia na prac\u0119. Za\u0142\u00f3\u017cmy te\u017c dwie sytuacje, osoba taka, z powodu nieotrzymania wynagrodzenia sama zwraca si\u0119 do PIP, a drug\u0105 \u017ce osoba ta nie zg\u0142asza \u017cadnych problem\u00f3w, ale w trakcie kontroli w przedsi\u0119biorstwie inspektor samodzielnie stwierdzi tak\u0105 nieprawid\u0142owo\u015b\u0107. Jakie b\u0119d\u0105 dalsze kroki PIP, jakie b\u0119d\u0105 konsekwencje dla cudzoziemca? A je\u015bli cudzoziemiec pracowa\u0142 w RP i nie dostawa\u0142 wynagrodzenia, wyjecha\u0142 ju\u017c z naszego kraju, to czy b\u0119d\u0105c w swoim kraju mo\u017ce jako\u015b skontaktowa\u0107 si\u0119 z PIP i liczy\u0107 na pomoc?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Agata Kostyk-Lewandowska: <\/em>Odnosz\u0105c si\u0119 do problematyki legalno\u015bci zatrudnienia musimy koniecznie podkre\u015bli\u0107, \u017ce czym innym jest nielegalne powierzanie wykonywania pracy, a czym innym nielegalne jej wykonywanie. To drugie wykroczenie, kt\u00f3re pope\u0142niane jest przez cudzoziemca, ma zdecydowanie w\u0119\u017cszy zakres, ni\u017c wykroczenie pope\u0142niane przez powierzaj\u0105cych prac\u0119. Ale rzeczywi\u015bcie jest tak, \u017ce w przypadku podj\u0119cia przez inspektora pracy kontroli w zakresie legalno\u015bci zatrudnienia cudzoziemc\u00f3w konsekwencje mo\u017ce tak\u017ce ponie\u015b\u0107 cudzoziemiec, niestety nierzadko te konsekwencje mod\u0105 okaza\u0107 si\u0119 zdecydowanie powa\u017cniejsze dla cudzoziemca ni\u017c dla praco- czy zleceniodawcy. Wynika to z faktu, \u017ce cudzoziemiec nie do\u015b\u0107, \u017ce mo\u017ce zosta\u0107 ukarany kar\u0105 grzywny za nielegalne wykonywanie pracy, to dodatkowo mo\u017ce tak\u017ce zosta\u0107 zobowi\u0105zany przez Stra\u017c Graniczn\u0105 do powrotu. Taka sytuacja nast\u0105pi, gdy nielegalne wykonywanie pracy b\u0119dzie mia\u0142o miejsce w okresie trwania kontroli. Je\u017celi przed rozpocz\u0119ciem kontroli praca cudzoziemca zostanie zalegalizowana, to nie b\u0119dzie ju\u017c podstaw do wydania decyzji o zobowi\u0105zaniu do powrotu. Zaznaczy\u0107 trzeba, \u017ce w przypadku nielegalnego wykonywania pracy nie b\u0119dzie r\u00f3\u017cnicy, czy kontrola zosta\u0142a wszcz\u0119ta w wyniku z\u0142o\u017cenia przez cudzoziemca skargi czy w ramach rutynowych czynno\u015bci inspektora pracy. Jedynie w sytuacji, gdy cudzoziemiec wykonywa\u0142 nielegalnie prac\u0119 gdy\u017c zosta\u0142 wprowadzony w b\u0142\u0105d, wyzyskano jego podleg\u0142o\u015b\u0107 s\u0142u\u017cbow\u0105 b\u0105d\u017a niezdolno\u015b\u0107 do prawid\u0142owego rozumienia podejmowanego dzia\u0142ania, cudzoziemiec mo\u017ce unikn\u0105\u0107 kary i to zar\u00f3wno tej na\u0142o\u017conej przez inspektora pracy w postaci grzywny, jak i Stra\u017c Graniczn\u0105 w postaci decyzji zobowi\u0105zuj\u0105cej do powrotu. <\/p>\n\n\n\n Kontrola prowadzona w sytuacji, gdy cudzoziemiec nie jest ju\u017c pracownikiem b\u0105d\u017a zleceniobiorc\u0105 skar\u017conego podmiotu wygl\u0105da troch\u0119 inaczej. Przede wszystkim opiera si\u0119 ona o dokumenty i to one musz\u0105 bezspornie wskazywa\u0107, \u017ce cudzoziemiec rzeczywi\u015bcie wykonywa\u0142 prac\u0119 na rzecz skar\u017conego, w jakim okresie praca ta by\u0142a \u015bwiadczona i \u017ce wynagrodzenie nie zosta\u0142o wyp\u0142acone. Je\u017celi w okresie wykonywania pracy cudzoziemiec zgadza\u0142 si\u0119 na wyp\u0142acanie wynagrodzenia \u201edo r\u0119ki\u201d, w formie got\u00f3wkowej, a co gorsza, w innej kwocie ni\u017c wskazana w umowie, wtedy dowiedzenie tego, \u017ce wynagrodzenie nie zosta\u0142o wyp\u0142acone mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 nie lada problemem, o ile w og\u00f3le b\u0119dzie mo\u017cliwe. W przypadku sporu \u2013 a z nim b\u0119dziemy mie\u0107 wtedy do czynienia, inspektor pracy pozbawiony jest mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania, a sprawa powinna zawisn\u0105\u0107 przed s\u0105dem (s\u0105dem pracy \u2013 dla stosunku pracy, b\u0105d\u017a s\u0105dem cywilnym \u2013 dla umowy zlecenia). Je\u017celi cudzoziemiec przebywa ju\u017c poza granicami Polski wniesienie do s\u0105du pow\u00f3dztwa o zap\u0142at\u0119 wydaje si\u0119 ma\u0142o prawdopodobne. Oczywi\u015bcie fakt nieprzebywania cudzoziemca na terenie Polski nie ogranicza go w \u017caden spos\u00f3b w prawie wniesienia skargi do PIP b\u0105d\u017a pow\u00f3dztwa do s\u0105du, ale zdecydowanie oba post\u0119powania mo\u017ce utrudni\u0107.<\/p>\n\n\n\n IPM:<\/strong><\/em> Przejd\u017amy mo\u017ce do sytuacji<\/strong> mobbingu i dyskryminacji w pracy<\/strong>. Czy w takich sytuacjach pracownicy mog\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 z tym problemem do PIP czy nie jest to co\u015b czym zajmuje si\u0119 Inspekcja? Pytanie nie bierze si\u0119 znik\u0105d, cudzoziemcy s\u0105 cz\u0119stokro\u0107 przez o\u015bwiadczenia b\u0105d\u017a zezwolenia \u201cprzywi\u0105zani\u201d do konkretnego pracodawcy. Widzimy, \u017ce sytuacja na rynku pracy w RP si\u0119 przez epidemi\u0119 pogarsza. Pracodawcy mog\u0105 wykorzystywa\u0107 zale\u017cno\u015b\u0107 i trudn\u0105 sytuacj\u0119 pracownika i ci\u0119\u017cko oczekiwa\u0107 od pracownik\u00f3w, \u017ce bez pomocy instytucjonalnej b\u0119d\u0105 z tym zjawiskiem mobbingu i dyskryminacji walczy\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Agata Kostyk-Lewandowska: <\/em>W zakresie mobbingu inspekcja pracy ma bardzo ograniczone mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania. Pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, \u017ce do stwierdzenia zaistnienia mobbingu w\u0142adnym jest wy\u0142\u0105cznie s\u0105d. Inspektor pracy nie mo\u017ce orzec, \u017ce wobec danej osoby prowadzono dzia\u0142ania o charakterze mobbingowym. W tym przedmiocie kontrola inspektora pracy dzia\u0142aj\u0105cego w granicach przyznanych PIP kompetencji, mo\u017ce si\u0119 ograniczy\u0107 wy\u0142\u0105cznie do przeprowadzenia w zak\u0142adzie tzw. ankiety mobbingowej, kt\u00f3ra mo\u017ce pom\u00f3c odpowiedzie\u0107 na pytania, czy wyst\u0119powa\u0142y jakiekolwiek zachowania, kt\u00f3re mo\u017cna by uzna\u0107 za mobbing. Przy czym ankieta taka mo\u017ce zosta\u0107 przeprowadzona wy\u0142\u0105cznie za zgod\u0105 pracodawcy. Mobbing jest zjawiskiem, kt\u00f3rego wyst\u0119powanie pracownik musi udowodni\u0107 przed s\u0105dem, w przeciwie\u0144stwie do zjawiska dyskryminacji, gdzie to podejrzewany o dyskryminacj\u0119 musi przedstawi\u0107 dowody, \u017ce jej nie stosowa\u0142. Skar\u017c\u0105c si\u0119 na dyskryminacj\u0119 pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, \u017ce nie wystarczy og\u00f3lne poczucie pracownika, \u017ce jest gorzej traktowany. By m\u00f3c m\u00f3wi\u0107 o dyskryminacji skar\u017c\u0105cy musi potrafi\u0107 wskaza\u0107, z jakiego powodu by\u0142 gorzej traktowany (ze wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107, wiek, niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107, ras\u0119, religi\u0119, narodowo\u015b\u0107, przekonania polityczne, przynale\u017cno\u015b\u0107 zwi\u0105zkow\u0105, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientacj\u0119 seksualn\u0105, zatrudnienie na czas okre\u015blony lub nieokre\u015blony, zatrudnienie w pe\u0142nym lub w niepe\u0142nym wymiarze czasu pracy) i w jakim zakresie (nawi\u0105zania i rozwi\u0105zania stosunku pracy, warunk\u00f3w zatrudnienia, awansowania oraz dost\u0119pu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych). Je\u017celi chodzi o dyskryminacj\u0119, to inspektorzy pracy s\u0105 uprawnieni do prowadzenia post\u0119powania kontrolnego w tym zakresie, jednak sprawa i tak musi zako\u0144czy\u0107 si\u0119 w s\u0105dzie, gdy\u017c osoba, wobec kt\u00f3rej pracodawca naruszy\u0142 zasad\u0119 r\u00f3wnego traktowania ma prawo do odszkodowania, a o tym orzec mo\u017ce wy\u0142\u0105cznie s\u0105d pracy.<\/p>\n\n\n\n IPM:<\/strong><\/em> Chcieliby\u015bmy porozmawia\u0107 te\u017c o sytuacji, o kt\u00f3r\u0105 cudzoziemcy dosy\u0107 cz\u0119sto pytaj\u0105, a co wi\u0105\u017ce si\u0119 z dosy\u0107 du\u017c\u0105 deregulacj\u0105 polskiego rynku pracy. Wyobra\u017amy sobie kobiet\u0119, cudzoziemk\u0119 zatrudnion\u0105 na podstawie umowy zlecenia. Kobieta ta zachodzi w ci\u0105\u017c\u0119, zleceniodawca dowiaduje si\u0119 o tym i wypowiada jej umow\u0119. Kobieta wtedy postanawia <\/strong>ustali\u0107 stosunek pracy.<\/strong> Co to takiego, jak to zrobi\u0107 i czy PIP mo\u017ce nam w tym pom\u00f3c?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Agata Kostyk-Lewandowska: <\/em>Opisana przez Pana sytuacja jest w pewnym zakresie dosy\u0107 powszechna, a jednocze\u015bnie powoduje, \u017ce ustalenie stosunku pracy staje si\u0119 mniej prawdopodobne \u2013 to fakt, \u017ce z pow\u00f3dztwem o ustalenie stosunku pracy zleceniobiorca wyst\u0119puje dopiero wtedy, gdy wydarza si\u0119 co\u015b, co sprawia, \u017ce stosunek cywilny staje si\u0119 dla niego niekorzystny. S\u0105dy do\u015b\u0107 cz\u0119sto podkre\u015blaj\u0105, \u017ce je\u017celi obie strony stosunku prawnego wyrazi\u0142y zgodn\u0105 wol\u0119, by stosunek \u00f3w by\u0142 oparty o przepisy prawa cywilnego, to wola ta jest w znacznej mierze wi\u0105\u017c\u0105ca. <\/p>\n\n\n\n Ale pomijaj\u0105c ten aspekt to rzeczywi\u015bcie jednym z zada\u0144 Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy, a konkretnie inspektora pracy jest wnoszenie pow\u00f3dztw, a za zgod\u0105 osoby zainteresowanej \u2013 uczestnictwo w post\u0119powaniu przed s\u0105dem pracy, w sprawach o ustalenie stosunku pracy. Cho\u0107 ustawa o Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy wskazuje na uprawnienie inspektora do wnoszenia pow\u00f3dztwa o ustalenie stosunku pracy nawet bez zgody pracownika, to w rzeczywisto\u015bci pow\u00f3dztwa takie wnoszone s\u0105 jedynie w przypadku takiej woli zainteresowanego.<\/p>\n\n\n\n Wr\u00f3\u0107my jednak do podstaw. Czym jest stosunek pracy, czym r\u00f3\u017cni si\u0119 od stosunku cywilnoprawnego? Stosunek pracy to ten stosunek prawny, kt\u00f3ry rodzi si\u0119 w zwi\u0105zku z podpisaniem umowy o prac\u0119. Stosunek pracy charakteryzuje si\u0119 tym, \u017ce praca wykonywana jest we wskazanym przez pracodawc\u0119 miejscu, w wyznaczonym przez niego czasie, pod jego nadzorem i kierownictwem, na jego odpowiedzialno\u015b\u0107. Je\u017celi te przes\u0142anki s\u0105 spe\u0142nione to m\u00f3wimy wtedy o stosunku pracy, kt\u00f3ry powinien by\u0107 potwierdzony pisemn\u0105 umow\u0105 o prac\u0119. Pracownikowi, w przeciwie\u0144stwie do zleceniobiorcy, przys\u0142uguj\u0105 prawa okre\u015blone w kodeksie pracy, takie jak: praca w okre\u015blonych przepisami normach czasu pracy, odpoczynek tak dobowy, jak i tygodniowy, ale r\u00f3wnie\u017c prawo do urlopu, uprawnienia zwi\u0105zane z rodzicielstwem w\u0142a\u015bnie, szczeg\u00f3lna ochrona kobiet w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105cych piersi\u0105. Te wszystkie prawa nie przys\u0142uguj\u0105 osobie, kt\u00f3rej praca zosta\u0142a powierzona na podstawie umowy cywilnoprawnej. Od 2016r. przepisy wprowadzi\u0142y obowi\u0105zek zapewnienia zleceniobiorcy minimalnej ustawowej stawki wynagrodzenia godzinowego \u2013 przed t\u0105 dat\u0105 dopuszczalnie prawnym by\u0142o wynagrodzi\u0107 zleceniobiorc\u0119 jedn\u0105 z\u0142ot\u00f3wk\u0105 za prac\u0119 7 dni w tygodniu po 24 godziny na dob\u0119. Ale w dalszym ci\u0105gu zleceniobiorca nie ma prawa do urlopu, do okre\u015blonej d\u0142ugo\u015bci odpoczynku dobowego.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi nasza przyk\u0142adowa zleceniobiorczyni d\u0105\u017cy do ustalenia stosunku pracy wy\u0142\u0105cznie po to, by skorzysta\u0107 z prawa do zasi\u0142ku macierzy\u0144skiego, a spos\u00f3b, w jaki \u015bwiadczy\u0142a prac\u0119 nie wskazuje jednoznacznie, \u017ce mamy do czynienia ze stosunkiem pracy, to warto zaznaczy\u0107, \u017ce zasi\u0142ek macierzy\u0144ski przys\u0142uguje osobie ubezpieczonej , kt\u00f3ra w okresie ubezpieczenia chorobowego urodzi\u0142a dziecko. Prawo do wyp\u0142aty zasi\u0142ku macierzy\u0144skiego ma osoba, kt\u00f3ra wykonuje prac\u0119 na podstawie umowy zlecenia, je\u017celi przyst\u0105pi\u0142a do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. I nie ma tu znaczenia okres podlegania temu ubezpieczeniu przed porodem. Na prawo do zasi\u0142ku macierzy\u0144skiego nie wp\u0142ywa bowiem tzw. okres wyczekiwania, Zasi\u0142ek macierzy\u0144ski przys\u0142uguje od pierwszego dnia podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, w wysoko\u015bci 100% podstawy wymiaru zasi\u0142ku. Nie zawsze wi\u0119c trzeba i\u015b\u0107 do s\u0105du, szczeg\u00f3lnie, gdy s\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, czy dany stosunek mo\u017cna uzna\u0107 za stosunek pracy, by skorzysta\u0107 z niekt\u00f3rych uprawnie\u0144 zwi\u0105zanych z rodzicielstwem. Czasem wystarczy zg\u0142osi\u0107 ch\u0119\u0107 przyst\u0105pienia do ubezpieczenia chorobowego.<\/p>\n\n\n\n Ale je\u017celi m\u00f3wimy ju\u017c o umowach zlecenia, to niestety obserwuj\u0119 tendencj\u0119 powierzania pracy pracownikom cudzoziemskim pochodz\u0105cym z tzw. kraj\u00f3w trzecich (czyli spoza Unii Europejskiej) w\u0142a\u015bnie na podstawie um\u00f3w zlecenia, cho\u0107 zdecydowanie praca \u015bwiadczona jest w spos\u00f3b, kt\u00f3ry wskazuje na stosunek pracy. Odpowiedzialnymi za taki stan rzeczy s\u0105 obie strony tych stosunk\u00f3w pracy. Bardzo liczna grupa cudzoziemc\u00f3w przyje\u017cd\u017ca do Polski na kr\u00f3tko, wy\u0142\u0105cznie w celu zarobkowym. Tym osobom zale\u017cy na pracy, kt\u00f3ra w kr\u00f3tkim czasie przyniesie wi\u0119kszy doch\u00f3d. Dlatego te\u017c godz\u0105 si\u0119 na umowy zlecenia, przy wykonywaniu kt\u00f3rych nie obowi\u0105zuj\u0105 przepisy o czasie pracy. Bardzo cz\u0119sto widz\u0119 zestawienia godzin realizacji zlecenia przez cudzoziemc\u00f3w, gdzie \u015brednia liczba godzin pracy w miesi\u0105cu to ponad 300 godzin, gdzie nominalna liczba godzin roboczych waha si\u0119 od 158 do 186, w zale\u017cno\u015bci od liczby dni ustawowo wolnych w danym miesi\u0105cu.<\/p>\n\n\n\n Na sytuacj\u0119 t\u0119 wp\u0142ywa te\u017c w znacznej mierze fakt, \u017ce osoby przybywaj\u0105ce do Polski zza wschodniej granicy z zamiarem kr\u00f3tkiego pobytu zarobkowego nawet jak znajd\u0105 prac\u0119, to wci\u0105\u017c poszukuj\u0105 nowej, lepiej p\u0142atnej i w momencie gdy tak\u0105 znajd\u0105, porzucaj\u0105 z dnia na dzie\u0144 prac\u0119 poprzedni\u0105. To powoduje, \u017ce przedsi\u0119biorcy boj\u0105 si\u0119 powierza\u0107 cudzoziemcom prac\u0119 na podstawie um\u00f3w o prac\u0119, gdy\u017c z tym wi\u0105\u017ce si\u0119 o wiele wi\u0119cej obowi\u0105zk\u00f3w o charakterze tak administracyjnym, jak i finansowym.<\/p>\n\n\n\n IPM:<\/strong><\/em> Ostatnia kwestia, o kt\u00f3r\u0105 chcieliby\u015bmy zapyta\u0107 to bezpiecze\u0144stwo i higiena pracy. PIP prowadzi statystyki co do ilo\u015bci wypadk\u00f3w w pracy. Prosimy powiedzie\u0107 jaki procent ofiar wypadk\u00f3w w pracy to cudzoziemcy? Czy z tych danych mo\u017cemy powiedzie\u0107 co\u015b o tym jak\u0105 prac\u0119 wykonuj\u0105 cudzoziemcy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Agata Kostyk-Lewandowska: <\/em>Nie prowadzimy odr\u0119bnej statystyki w tym zakresie, st\u0105d ci\u0119\u017cko mi b\u0119dzie odpowiedzie\u0107 na tak zadane pytanie. Si\u0142\u0105 rzeczy najwi\u0119cej wypadk\u00f3w jest w\u015br\u00f3d os\u00f3b zatrudnionych na stanowiskach robotniczych, a nie na tych, gdzie praca ma charakter pracy biurowej, umys\u0142owej. Ale je\u017celi chodzi o bran\u017ce to oczywi\u015bcie najwi\u0119cej wypadk\u00f3w napotykamy tam, gdzie najwi\u0119cej jest prac szczeg\u00f3lnie niebezpiecznych, czyli w budownictwie. Wypadki to te\u017c szeroko rozumiana produkcja. Sama bior\u0119 w\u0142a\u015bnie udzia\u0142 w kontroli zwi\u0105zanej z badaniem przyczyn i okoliczno\u015bci wypadku przy pracy, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce w zak\u0142adzie o charakterze produkcyjnym, w kt\u00f3rym poszkodowanym jest pracownica ukrai\u0144ska. W zak\u0142adach tej samej grupy prowadzi\u0142am te\u017c kontrol\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z wypadkiem \u015bmiertelnym kolejnego pracownika ukrai\u0144skiego. Niestety akurat w obu tych przypadkach mamy do czynienia z pracownikami delegowanymi (cho\u0107 owo delegowanie jest bardzo w\u0105tpliwe, gdy\u017c cudzoziemcy ci od dawna pracuj\u0105 w Polsce), co oznacza, \u017ce poszkodowana, ani rodzina poszkodowanego, nie otrzymaj\u0105 odszkodowania i innych nale\u017cno\u015bci z ubezpieczenia wypadkowego, gdy\u017c obj\u0119to ich ubezpieczeniem spo\u0142ecznym na Ukrainie. Nie ma pewno\u015bci, ale mog\u0119 tylko podejrzewa\u0107, \u017ce w zwi\u0105zku z tym owo ubezpieczenie b\u0119dzie ni\u017csze, ni\u017c to, kt\u00f3re przys\u0142ugiwa\u0142oby, gdyby podlegali polskiemu systemowi zabezpieczenia spo\u0142ecznego.<\/p>\n\n\n\n Poruszony przeze mnie ju\u017c problem \u015bwiadczenia przez cudzoziemc\u00f3w pracy na podstawie um\u00f3w zlecenia powoduje r\u00f3wnie\u017c, \u017ce cz\u0119sto \u015bwiadcz\u0105 oni prac\u0119 bez bada\u0144 lekarskich, bez porz\u0105dnych szkole\u0144 w zakresie bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy, nierzadko te\u017c bez wymaganych kwalifikacji. Dobrym przyk\u0142adem jest wypadek, kt\u00f3ry w styczniu mia\u0142 miejsce w wojew\u00f3dztwie opolskim, gdzie dw\u00f3jk\u0119 Ukrai\u0144c\u00f3w i jednego Polaka skierowano do prac zwi\u0105zanych z demonta\u017cem d\u017awigu osobowego w 10 pi\u0119trowym budynku \u2013 \u017caden z cudzoziemc\u00f3w (cho\u0107 zaznaczy\u0107 trzeba, \u017ce Polak te\u017c nie) nie mia\u0142 \u017cadnego do\u015bwiadczenia w zakresie tego rodzaju pracy, nie mieli w og\u00f3le wiedzy, jak takiego typu prace przeprowadza\u0107, zgodzili si\u0119 na wykonywanie tych prac bez podstawowych \u015brodk\u00f3w zabezpieczaj\u0105cych przed upadkiem z wysoko\u015bci, co wraz z brakiem odpowiednich zabezpiecze\u0144 samego d\u017awigu spowodowa\u0142o, \u017ce jedna z os\u00f3b wykonuj\u0105cych te prace spad\u0142a wraz z wind\u0105, a drugiej cudem uda\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107 tego upadku.<\/p>\n\n\n\n Du\u017cym problemem w zakresie bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy jest wci\u0105\u017c nieprzygotowanie polskich pracodawc\u00f3w, szczeg\u00f3lnie tych, kt\u00f3rzy korzystaj\u0105 z cudzoziemskich pracownik\u00f3w tymczasowych, do prowadzenia szkole\u0144 w dziedzinie bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy w spos\u00f3b, kt\u00f3ry umo\u017cliwi\u0142by przyswojenie przekazywanych na nim tre\u015bci tak\u017ce osobom, kt\u00f3re nie pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 w wystarczaj\u0105cym stopniu j\u0119zykiem polskim. Przepisy prawa obejmuj\u0105 jedynie obowi\u0105zek przedstawienia cudzoziemcowi, przed podpisaniem z nim umowy, jej t\u0142umaczenia na j\u0119zyk polski. Obowi\u0105zek taki nie zosta\u0142 rozci\u0105gni\u0119ty na inne dokumenty a tak\u017ce na najwa\u017cniejszy etap przygotowania do pracy, czyli szkolenia w dziedzinie bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy. Pracodawcy realizuj\u0105 sw\u00f3j obowi\u0105zek poddania szkoleniu przed dopuszczeniem do pracy, ale ju\u017c niewielu pracodawc\u00f3w martwi si\u0119 o to, czy pracownik poddany takiemu szkoleniu cokolwiek zrozumia\u0142. A potem ten stan rzeczy m\u015bci si\u0119 niestety kosztem zdrowia pracownika, a czasem te\u017c i kosztem jego \u017cycia. Dobrze by\u0142oby, gdyby do polskiego prawa wprowadzony zosta\u0142 analogiczny przepis, jak ten dotycz\u0105cy um\u00f3w. Wtedy mieliby\u015bmy cho\u0107 odrobin\u0119 wi\u0119ksz\u0105 pewno\u015b\u0107, \u017ce cudzoziemiec dowiedzia\u0142 si\u0119, jak bezpiecznie wykonywa\u0107 swoj\u0105 prac\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" O Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy, jej g\u0142\u00f3wnych obowi\u0105zkach i jak ona mo\u017ce wesprze\u0107 pracownik\u00f3w cudzoziemskich, opowie nam przedstawiciel PIPu Agata Kostyk-Lewandowska. W poni\u017cszym wywiadzie dowiecie si\u0119 tak\u017ce o sytuacjach mobbingu i dyskryminacji w pracy, ofiarach wypadk\u00f3w w miejscu pracy oraz czy mo\u017cna jako\u015b wp\u0142yn\u0105\u0107 na prawodawca, kt\u00f3ry wypowiada umow\u0119 cywilnoprawn\u0105 kobiety w ci\u0105\u017cy. IPM: Na samym pocz\u0105tku…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1738,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"advgb_blocks_editor_width":"","advgb_blocks_columns_visual_guide":"","footnotes":""},"categories":[1,27],"tags":[],"class_list":["post-275","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-instytut-praw-migrantow","category-praca"],"yoast_head":"\n